Kennis- en adviesloket voor meer bos en bomen
Bossen en bomen zijn onmisbaar voor mens en natuur. Ze herbergen een keur aan planten- en diersoorten, vangen fijnstof af, leggen CO2 vast, zuiveren en houden water vast, bieden verkoeling en zijn een favoriete recreatieve bestemming. Daarmee kunnen bossen een belangrijke rol spelen bij grote maatschappelijke opgaven. Tegelijkertijd is Nederland na Malta het land met het kleinste aandeel bos ten opzichte van het totale landoppervlak. Daarom zet Probos zich in voor uitbreiding van het areaal bos en de groenblauwe dooradering van het platteland.
Dat doen we door het ontwikkelen en uitdragen van kennis, instrumentaria en praktijkvoorbeelden. Overigens niet alleen op het gebied van het bos en plantsoen, maar ook op het gebied van ruimtelijke inpassing, slimme functiecombinaties en kosten en baten.
Probos is hét kennis- en adviesloket voor meer bos en bomen: van idee tot planvorming en uitvoering en alles wat op de weg naar nieuw bos speelt.
Binnen het werkveld ligt de focus op de volgende thema's:
- Nationale bossenmakelaar
- Spontane bosontwikkeling
- Koolstofcertificaten
- Ondersteunen provincies
Nationale Bossenmakelaar
In 2020 werd de Nationale Bossenstrategie gepresenteerd. Eén van de ambities is het vergroten van het bosareaal met 10% in 2030. Deze bosuitbreiding moet onder meer bijdragen aan de landelijke biodiversiteits- en klimaatdoelen. Helaas is landelijk in 2024 een streep door het beleid en het bijbehorend budget gezet, maar de (klimaat)doelen van de Bossenstrategie blijven wel overeind - hoewel voorlopig zonder instrumentarium. Dat betekent dat meer moet worden ingezet op functiecombinaties, waarbij de combinatie met grootschalige woningbouwprojecten, groen-door-rood-projecten of de combinatie met de energie- en landbouwtransitie en wateropgaven het meest voor de hand liggen. Daarmee wordt een win-win gecreëerd door combinaties van bosuitbreiding met bijvoorbeeld vergroting van de landschappelijke kwaliteit, biodiversiteit en herstel van het hydrologisch systeem. Als Nationale Bossenmakelaar helpt Stichting Probos bij diverse bosuitbreidingsvraagstukken, maar ook bij randvoorwaardelijke vraagstukken als regelgeving, ruimtelijke ordening en financiering rond/van nieuw en bestaand bos. Probos is sterk in het verbinden van kennis en kunde, overheid en initiatiefnemers en grond en geld. Samen met ons brede netwerk delen we goede voorbeelden en verbinden we mensen en organisaties. Knelpunten die we signaleren, agenderen we bij de verschillende overheden.
Spontane bosontwikkeling
Naast aanplant kan ook spontane bosontwikkeling een belangrijke bijdrage leveren aan de gewenste bosuitbreiding, aan de biodiversiteitdoelen, klimaatdoelen en andere maatschappelijke waarden (recreatie, waterzuivering, een gezonde leefomgeving, etc.). Door natuurlijke processen hun gang te laten gaan en te versterken, kunnen zeer waardevolle bostypen ontstaan met hun eigen dynamiek en natuurwaarden. Hierbij liggen zeker ook kansen om in Nederland zeldzame en kwetsbare boshabitattypen uit te breiden, zoals droge hardhoutooibossen, vochtige alluviale bossen, eiken-haagbeukenbossen, duinbossen, etc. Bovendien is dit een relatief goedkope manier om bos te realiseren, waardoor de schaarse financiële middelen beter kunnen worden verdeeld.
Er is in Nederland nog weinig ervaring met bosuitbreiding door middel van spontane bosontwikkeling en er wordt nog te weinig geleerd uit de schaarse voorbeelden die er zijn. Er is dus behoefte aan praktijkkennis en voorbeelden. Samen met partners verzamelt Stichting Probos bestaande kennis uit binnen- en buitenland. We identificeren kennislacunes voor de Nederlandse situatie en ontwikkelen voorstellen om door middel van (praktijkgericht) onderzoek kennis te vergroten. Deze kennis wordt vertaald in concrete handvatten om met spontane bosontwikkeling aan de slag te gaan.
Koolstofcertificaten
Binnen het thema bosuitbreiding spelen de klimaatdoelstellingen uit het Klimaatakkoord een grote rol. Daarin staat dat de Nederlandse uitstoot van broeikasgassen voor 2030 met 49% teruggedrongen moeten zijn ten opzichte van 1990. Een toename van bossen en bomen draagt bij aan deze opgave. Om deze bosuitbreiding te bekostigen, wordt gezocht naar manieren van financiering. En ook voor de financiering van beheer van bestaande bossen wordt gezocht naar aanvullende financiering om de kosten van bijvoorbeeld revitalisering van bossen en bosherstel bij aantasting door essentaksterfte of letterzetter te dragen. Koolstofcertificaten zijn hierbij een mogelijke financieringsbron: individuen of bedrijven die hun CO2-uitstoot willen compenseren of willen bijdragen aan het behalen van klimaatdoelstellingen, kunnen koolstofcertificaten kopen van bijvoorbeeld terreinbeheerders die nieuw bos hebben gerealiseerd of gerevitaliseerd. Stichting Probos informeert bosbeheerders op een begrijpelijke en laagdrempelige manier over koolstofcertificaten: wat zijn het precies, waarom bestaan ze, hoe kom je eraan en hoe kom je eraf (verkopen). Probos kan via (modelmatige) berekeningen een inschatting maken van de verwachte langjarige CO2-vastlegging in nieuw en gerevitaliseerd bos. Ook kan Probos één of een groep van initiatiefnemers helpen bij het proces van het aanvragen van certificaten bij de Stichting Nationale Koolstofmarkt (SNK).
Ondersteunen provincies
In september 2022 is de Friese Bomen- en Bossenstrategie (waarvan Stichting Probos mede-auteur is) vastgesteld door Provinciale Staten. Dit is de Friese uitwerking van de landelijke Bossenstrategie en geeft aan op welke wijze de provincie Fryslân bij wil dragen aan het vastleggen van meer CO2. In opdracht van de provincie heeft Stichting Probos een advies opgesteld over de wijze waarop de provincie op een zo soepel mogelijke manier de slag kan maken van beleid naar uitvoering, en de beschikbare financiering zo efficiënt en doelmatig mogelijk kan besteden. Nu ondersteunt Stichting Probos de provincie Fryslân bij de uitvoering van de Bomen- en Bossenstrategie, zoals:
- meedenken over en meewerken aan een gebruiksvriendelijke subsidieregeling en/of aanpassing van bestaande regelingen.
- opstellen van een kader voor de revitaliseringsopgave.
- afstemming met het natuurteam de provincie over bosuitbreiding binnen NNN
- partners en initiatiefnemers helpen met en adviseren over hun bijdrage aan de uitvoering van de Friese Bomen- en Bossenstrategie.
Enkele projecten waarin is samengewerkt met het werkveld gegevensvoorziening:
