Gegevensvoorziening

Er is steeds meer aandacht voor het bos en de diensten die het bos levert, zoals behoud van biodiversiteit, koolstofvastlegging en de duurzame levering van hout. Daarnaast is er onder andere bij beleidsmakers, terreinbeheerders en onderzoekers behoefte aan objectieve informatie over ontwikkelingen in het Nederlandse bos. 

De Bosbarometer voorziet in die behoefte door betrouwbare gegevens te delen op één centrale plek: laagdrempelig en interactief. De Bosbarometer schetst de stand van zaken en ontwikkelingen in het Nederlandse bos. Het is daarmee dé tool om te zien hoe het bos ervoor staat en beleidsdoelen te monitoren.

De European Forest Accounts (EFA) wordt vanaf 2025 een verplichte enquête voor lidstaten van Eurostat. Het CBS is de hoofdverantwoordelijke voor deze enquête. De EFA gaat in op allerlei economische aspecten van bos(producten), zoals de waarde en het gebruik van hout, van staande voorraad tot de verwerking door de houtindustrie. Het verplicht stellen van de enquête gaf aanleiding tot een verbeterslag in de kwaliteit van de data, hetgeen in 2024 door Stichting Probos in samenwerking met het CBS is uitgevoerd.

Het Systeem voor houtmeetkundige inventarisatie (SyHI), ook wel bekend als Woodstock, is één van de twee vooraanstaande bosinventarisaties van Nederland (naast de Nederlandse bosinventarisatie). De SyHI heeft als doel de stand van zaken van een specifiek bosgebied in kaart te brengen, en wordt op verzoek van de boseigenaar uitgevoerd. Een bosobject kan variëren van een verzameling kleinere bosjes, tot aan een landgoed of een werkgebied van een organisatie.

Probos fungeert als nationaal correspondent Bos- en Houtstatistieken namens Nederland voor verschillende Europese rapportages en enquêtes. Deze activiteiten vloeien grotendeels voort uit de Nationale gegevensvoorziening, maar zijn ook gebaseerd op externe databronnen. Hierbij werkt Probos nauw samen met o.a. het CBS en de VVNH. De thema’s waarover gerapporteerd worden variëren van handel in houtproducten tot biodiversiteit in onze bossen.

Stichting Probos verzamelt jaarlijks gegevens over de Nederlandse houtmarkt, zowel op het gebied van productie als handel van houtproducten. Deze gegevens worden afgeleid uit twee enquêtes gericht aan de houtverwerkende industrie en uit de CBS-handelsstatistieken.

Probos is dé gegevensautoriteit op het gebied van bos- en houtgerelateerde statistieken. Betrouwbare statistieken en marktgegevens over bos en hout zijn van groot belang voor beleid, onderzoek en bosbeheer. Het verzamelen, bewerken, analyseren en communiceren van statistieken vormt dan ook al decennialang dé kernactiviteit van Probos.

In dit project werkt Probos samen met Metabolic en CEI-Bois om mogelijkheden te identificeren voor het verbeteren van koolstofopslag op lange termijn door het gebruik van houtproducten in de gebouwde omgeving in de EU en het VK.

Vanaf september 2012 zijn inventarisatiewerkzaamheden uitgevoerd voor de Nederlandse Bosinventarisaties (NBI's). Dat zijn de opvolgers van het Meetnet Functievervulling bos (MFV bos) (officieus de 5^e Nederlandse bosinventarisatie, NBI-5). De NBI-6 liep van 2012 en 2013, de NBI-7 liep van 2017 tot en met 2021 en momenteel loopt de NBI-8 (van 2022 tot en met 2026).

In opdracht van GD Holz voert Stichting Probos een analyse uit naar de in- en uitvoer van houtproducten op de Duitse markt. Deze analyse wordt gedaan op basis van de Duitse statistieken beschikbaar gesteld door Destatis. De analyse wordt uitgevoerd voor verschillende productgroepen en vormt uiteindelijk de input voor de GD Holz Außenhandelsstatistik. Hiermee helpt Probos inzicht verschaffen in de Duitse houtmarkt.

De European Forest Accounts (EFA) wordt vanaf 2025 een verplichte enquête voor lidstaten van Eurostat. Het CBS is de hoofdverantwoordelijke voor deze enquête. De EFA gaat in op allerlei economische aspecten van bos(producten), zoals de waarde en het gebruik van hout, van staande voorraad tot de verwerking door de houtindustrie. Het verplicht stellen van de enquête gaf aanleiding tot een verbeterslag in de kwaliteit van de data. Het CBS heeft stichting Probos gevraagd om hierin te ondersteunen. Hiertoe zijn 8 activiteiten geïdentificeerd, waarvan 6 geselecteerd zijn om door Probos in samenwerking met het CBS uit te voeren:

De biodiversiteit gaat wereldwijd hard achteruit. Ondanks aanzienlijke inspanningen rondom bestaande natuur en het beschermen en herstellen van biodiversiteit, gaat het ook in Nederland niet zoals gewenst. De directe oorzaken van biodiversiteitsverlies zijn onder andere landgebruik, milieuvervuiling en klimaatverandering. Echter, ook onderliggende oorzaken, zoals consumptie van producten en diensten spelen een rol en dienen nader belicht te worden.

FSC Nederland heeft stichting Probos gevraagd om inzicht te verschaffen in de Nederlande houtmarkt, zowel aan de hand van de Nederlandse houtproductie als cijfers aangaande de import en export van houtproducten. Deze informatie helpt FSC om te identificeren waar zij het verschil kan maken wat betreft haar impact op duurzaam bosbeheer op de Nederlandse houtmarkt.

In de Bossenstrategie wordt gestreefd naar een vitaler en klimaatbestendiger bos waarbij de vele functies van het Nederlandse bos behouden blijven. Denk hierbij bijvoorbeeld aan biodiversiteitswaarden, beleving, houtoogst, klimaatadaptatie en klimaatmitigatie (koolstofvastlegging). Om dit te realiseren wordt onder andere gekeken naar revitalisering. Dankzij de revitalisering zou een lichte toename van houtoogst mogelijk zijn in combinatie met het behalen van de natuurdoelen.

In de Bossenstrategie wordt gestreefd naar een vitaler en klimaatbestendiger bos waarbij de vele functies van het Nederlandse bos behouden blijven. Denk hierbij bijvoorbeeld aan biodiversiteitswaarden, beleving, houtoogst, klimaatadaptatie en klimaatmitigatie (koolstofvastlegging). Om dit te realiseren wordt onder andere gekeken naar kleinschalig klimaatslim bosbeheer en revitalisering. Maar wanneer is een bos vitaal?

In het project ToP DATA (from Tree to Panel – Data for Accurate and Transparent Assessment) werkt Stichting Probos samen met Stichting W/E adviseurs en SHR aan het actualiseren van de procesdata voor milieuberekeningen van cross laminated timber (CLT). Veel van deze data is namelijk verouderd en slecht herleidbaar, waardoor een realistische berekening van de milieu-impact voor dit bouwelement momenteel ontbreekt.

Voor een nadere uitwerking van het Natura 2000 beheerplan Veluwe is een beoordelingskader opgesteld (Bijlsma et al. 2021). In een twaalftal deelgebieden van de Veluwe wordt dit beoordelingskader toegepast om enerzijds het huidige ecologisch functioneren van de habitattypen te kunnen evalueren (mate van doelbereik), en om anderzijds knelpunten te onderscheiden in de verschillende deelgebieden om gerichte herstelmaatregelen te kunnen formuleren.

De provincie Gelderland werkt op dit moment aan een Natura 2000 herstelprogramma voor de bossen op de Veluwe. Ter beoordeling van de huidige toestand van de verschillende Natura 2000-habitattypen en leefgebieden wordt gebruik gemaakt van een door Bijlsma et al., 2021 ontwikkeld ecologisch beoordelingskader. Bij de beoordeling van bos zijn met name de structuurkenmerken van belang, omdat zij als het ware het decor vormen voor de soorten waarop het herstelplan zich richt. Voor het uitvoeren van een volledige beoordeling ontbreekt het op sommige aspecten echter aan voldoende gegevens waardoor deze niet of beperkt worden beoordeeld.

Probos vult jaarlijks de internationale houtenquêtes (Joint Forest Sector Questionnaire, JFSQ) voor Nederland in t.b.v. UNECE, FAO, EU, Eurostat en ITTO en treedt daarbij op als nationaal correspondent. Daarvoor verzamelt zij jaarlijks cijfers over de Nederlandse rondhoutverwerking en de handel in (houtige) biomassa. Daarnaast bewerkt en analyseert zij de de gegevens uit de CBS-handelsstatistieken voor hout, pulp en papier en karton en de producten die daarvan worden gemaakt.

The aim of this study is to make further insightful the sustainability and legality of the import of tropical primary and secondary wood products by the EU27+UK. The seven main importing countries (Belgium, France, The Netherlands, Italy, United Kingdom, Germany and Spain) together represent approximately 90% of the EU28 primary tropical timber product import. The concentration of imports in these seven countries provides a strong lever for change. A rapid shift towards sustainable timber could have wide-ranging consequences for the world’s tropical forests.

In opdracht van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) stelt Probos jaarlijks de Nederlandse houtbalans op. De houtbalans, volgens de PBL specificaties, wordt door PBL gebruikt om het overheidsbeleid te toetsen en de Nederlandse voetafdruk te bepalen. Binnen dit project wordt specifieke aandacht besteed aan de rol binnen de houtbalans van houtige biomassa die als brandstof wordt toegepast.