Biologische beheersing Japanse duizendknoop

Aziatische duizendknopen (Japanse, Boheemse en Sachalinse) zijn uitheemse plantensoorten die een groot negatief effect hebben op zowel de biodiversiteit als natuurlijkheid. Bovendien kunnen de soorten aanzienlijke economische schade veroorzaken, bijvoorbeeld doordat de stabiliteit van dijken wordt verminderd of door schade aan bijvoorbeeld verhardingen, bouwwerken, rioleringen en funderingen door de enorme groeikracht van de wortelstokken. Uit meerdere praktijkproeven blijkt dat er niet één methode is aan te wijzen die het beste werkt. Biologische beheersing zou een toevoeging kunnen bieden om duizendknoop te kunnen beheersen en de effectiviteit van bestrijdingsmethoden te verhogen.

Biologische beheersing is het inzetten van de natuurlijke vijanden van de plaagsoort. Voor beheersing van Aziatische duizendknopen in Noordwest-Europa heeft de internationale organisatie CABI in Engeland jarenlang onderzoek gedaan naar geschikte en veilige natuurlijke vijanden. Dat heeft twee opties opgeleverd, de Japanse bladvlo (Aphalara itadori) en een schimmel (Mycosphaerella polygoni-cuspidati). Deze twee organismen zijn al veilig bevonden voor het uitzetten in de vrije natuur.

Samen met diverse probleemhouders is gestart om in Nederland praktijkproeven uit te voeren om in Nederland in de praktijk te onderzoeken hoe effectief deze biologische beheersers hier zijn.

#uitde1000knoop (2019-2024)

In #uitde1000knoop is met twee biologische beheersers onderzoek gedaan: de bladvlo (Aphalara itadori) en de schimmel (Mycosphaerella polygoni-cuspidati).

Met de bladvlo is een veldexperiment uitgevoerd om te onderzoeken of de bladvlo onder Nederlandse omstandigheden kan overleven en zich kan voortplanten. De bladvlo is op drie locaties in Nederland uitgezet. Eerst is onderzocht is in hoeverre de bladvlo de winter kan doorstaan. Vervolgens is gekeken of de bladvlo zich reproduceerde en zijn vestiging, verspreiding, voortplanting, impact en neveneffecten van de bladvlo gemonitord. Uit het onderzoek blijkt dat de Japanse bladvlo de capaciteit heeft om in de Nederlandse natuur te overwinteren, zich voort te planten en schade aan te richten aan de duizendknoop. De omvang van de populatie bladvlooien is op alle proeflocaties na loslaten echter zeer sterk afgenomen en is dus niet te stellen dat de populaties goed zijn gevestigd.

Het onderzoek met de schimmel focuste op hoe de schimmel verwerkt kan worden tot een toepasbaar product. Dit omdat de schimmel zich niet kan voortplanten en het dus net als een chemisch bestrijdingsmiddel bij herhaling moet worden toegepast. Koppert Biological systems en CABI hebben dit onderzoek uitgevoerd. De onderzoekers slaagde erin om de schimmel op een manier te kweken die geschikt is voor grootschalige productie, maar uit laboratoriumproeven waarbij planten werden bespoten met de schimmel bleek deze vorm van de schimmel echter onvoldoende effectief. Onderzoekers van gingen vervolgens aan de slag om een kweekmethode te ontwikkelen waarbij de effectiviteit wel behouden zou blijven. Dat lukte, maar deze methode is op dit ogenblik te kostbaar om op commerciële basis te kunnen worden ingezet.

De rol van Probos in dit consortium was om het netwerk van probleemhouders en financiers op te zetten, proeflocaties te helpen vinden en de communicatie gedurende het onderzoek te verzorgen. Lees meer over #uitde1000knoop.

Biocops (2025-2026)

In Biocops worden nieuwe veldproeven met de bladvlo in Nederland uitgevoerd. In dit vervolgonderzoek wordt de Japanse bladvlo op een andere manier ingezet: dit vervolgonderzoek bekijkt of een gerichte inzet mogelijk is (ook wel augmentatieve biologische beheersing), waarbij de bladvlo pas wordt uitgezet nadat de wortels en uitlopers van de Japanse duizendknoop zijn verwijderd door middel van het uitrieken. Zo wordt de hergroei van de plant bij de wortel aangepakt.

Daarnaast worden eerste veldproeven met een galmijt tegen watercrassula en een snuitkever tegen grote waternavel uitgevoerd om overwintering, voortplanting en verspreiding in Nederland te onderzoeken.

Het onderzoek met de bladvlo wordt uitgevoerd door Probos en Universiteit Leiden i.s.m. Natuur&Ruimte, het onderzoek met de galmijt en snuitkever door Waterschap Aa en Maas en CABI. Lees meer over Biocops.

Informatie

uitvoerder(s): Joyce Penninkhof in samenwerking met Suzanne Lommen (Universiteit Leiden), Janneke van der Loop (Waterschap Aa en Maas), Henk Flikkema (Wetterskip Fryslan), Sonal Varia en Djami Djeddour (beide CABI) en Johannette Klapwijk (Koppert Biological Systems).
opdrachtgever(s): STOWA, Gemeente Amersfoort, Gemeente Amsterdam, Gemeente Apeldoorn, Gemeente Den Haag, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, Hoogheemraadschap Rijnland, Hoogheemraadschap Schieland Krimpenerwaard, Hoogheemraadschap Van Delfland, Prorail, Waternet, Waterschap Aa en Maas, Waterschap Brabantse Delta, Waterschap de Dommel, Waterschap Drents Overijsselse Delta, Wetterskip Fryslân, Waterschap Hunze en Aa’s, Waterschap Limburg, Waterschap Rijn en IJssel, Waterschap Rivierenland, Waterschap Vallei en Veluwe, Waterschap Vechtstromen, Waterschap Zuiderzeeland
periode van uitvoering: 2019 - 2026

Resultaten

- Brochure over het #uitde1000knoop-onderzoek met de bladvlo en schimmel (2020-2022) 
- Artikel “Exoten bestrijden met exoten - Biologische beheersing van invasieve planten”